Opłaty za kopiowanie na użytek prywatny — B2B
Sprzedajesz smartfony, tablety lub komputery? Sprawdź, czy musisz płacić opłatę reprograficzną.
Importerzy i producenci określonych urządzeń i nośników mogą być zobowiązani do zapłaty dodatkowej opłaty na rzecz organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. To opłata za kopie na użytek prywatny (tzw. opłata reprograficzna) wynikająca z art. 20 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Od 13 listopada 2026 r. obowiązywać będzie nowa lista urządzeń i nośników podlegających opłacie. Nowe przepisy obejmują m.in. smartfony, tablety i komputery. Ale rodzaj urządzenia i to, że urządzenie znajduje się na liście, nie oznacza jeszcze automatycznie, że opłata jest należna od każdej transakcji.
Przy sprzedaży i zakupach B2B znaczenie może mieć również to, kto korzysta z urządzenia, do czego jest ono przeznaczone i jak wygląda konkretny model dystrybucji.
PRYWATNY
BIZNESOWY
urządzenie w katalogu ≠ koniec analizy
Podstawy
Czym są opłaty za kopie na użytek prywatny (tzw. opłaty reprograficzne)?
Opłaty te stanowią mechanizm rekompensaty za korzystanie z wyjątków od prawa do zwielokrotniania utworów w zakresie dozwolonego użytku. Inaczej mówiąc, mają rekompensować twórcom możliwość kopiowania ich utworów na użytek prywatny.
Są pobierane od określonych urządzeń i nośników, które mogą służyć do takiego kopiowania. W praktyce obciążają producentów i importerów, a ekonomicznie mogą wpływać na cenę urządzenia.
Skoro opłata ma rekompensować kopiowanie na użytek prywatny, pojawia się pytanie: co z urządzeniami kupowanymi i wykorzystywanymi wyłącznie w biznesie?
Mechanika
Jak działa opłata w praktyce?
01 KTO PŁACI
Zgodnie z art. 20 prawa autorskiego obowiązek zapłaty opłat od urządzeń i nośników obciąża ich producentów i importerów. Konkretne urządzenia oraz stawki określa rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
02 JAK JEST LICZONA
Opłata jest obliczana jako procent ceny netto sprzedaży urządzenia lub nośnika. Od 13 listopada 2026 r. stawka wyniesie m.in.:
03 JAK JEST ROZLICZANA
Opłaty są rozliczane kwartalnie. Wraz z opłatą producent lub importer przekazuje informacje stanowiące podstawę jej obliczenia. Poborem zajmują się wskazane w rozporządzeniu organizacje zbiorowego zarządzania, m.in.:
Stan prawny
Nowe zasady od 13 listopada 2026 r.
Nowe zasady wprowadza rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 30 kwietnia 2026 r., opublikowane w Dzienniku Ustaw z 12 maja 2026 r. pod poz. 626. Rozporządzenie zmienia dotychczasowy katalog urządzeń i nośników objętych opłatami oraz wysokość części stawek.
Wśród urządzeń objętych nowymi zasadami znalazły się m.in. smartfony, tablety i komputery. Zmiany dotyczą także części urządzeń i nośników już wcześniej znajdujących się w systemie, a także listy organizacji upoważnionych do poboru opłat.
Wejście w życie
13 listopada 2026 r.
Dz.U. 2026 poz. 626 — rozporządzenie MKiDN z 30 kwietnia 2026 r.
Zobacz rozporządzenie w Dzienniku UstawCo się zmienia
Nowe przepisy znacząco poszerzają praktyczne znaczenie opłat.
Od 13 listopada 2026 r. nowy katalog obejmie także urządzenia, które znajdują się w centrum współczesnych zakupów IT.
SMARTFONY
Popularna kategoria urządzeń pracowniczych.
TABLETY
Sprzęt wykorzystywany zarówno prywatnie, jak i biznesowo.
KOMPUTERY
Podstawowe narzędzie pracy w przedsiębiorstwach.
To właśnie duża skala wykorzystania tych urządzeń w firmach powoduje, że problem B2B staje się szczególnie istotny.
Sedno problemu
Urządzenie znajduje się w katalogu. Co dalej?
Najprostsze podejście wygląda tak: urządzenie → stawka → opłata.
Problem w tym, że w relacjach B2B sytuacja może być bardziej złożona.
Model 1 — samo odczytanie katalogu
Proste odczytanie rozporządzenia. Wystarcza, dopóki wszystkie transakcje wyglądają identycznie.
Model 2 — analiza modelu B2B
Właśnie ten drugi model analizujemy.
Dlaczego B2B może mieć znaczenie
Nie każde urządzenie trafia do prywatnego użytkownika.
System opłat jest związany z rekompensatą za kopiowanie utworów na użytek prywatny. Dlatego znaczenie ma związek między opłatą a możliwością wykorzystania urządzenia do prywatnego kopiowania.
Co z urządzeniami kupowanymi wyłącznie do wykorzystania w przedsiębiorstwie?
Nie ma jednej automatycznej odpowiedzi.
Znaczenie ma konkretny model sprzedaży, sposób wykorzystania urządzeń i możliwość jego wykazania.
Co wynika z orzecznictwa TSUE?
Problem urządzeń wykorzystywanych biznesowo nie jest nowy. Trybunał Sprawiedliwości UE zajmował się nim w wielu sprawach dotyczących private copying levies. Wśród nich można wskazać przykładowo:
TSUE uznał, że nieróżnicujące stosowanie opłaty do urządzeń nieudostępnianych użytkownikom prywatnym i wyraźnie przeznaczonych do innych zastosowań jest niezgodne z prawem UE.
Opłata może być pobierana z góry w łańcuchu dystrybucji, ale system musi uwzględniać sytuacje, w których urządzenia trafiają do przedsiębiorstw do celów wyraźnie niezwiązanych z prywatnym kopiowaniem.
Można stosować domniemanie, iż nośniki lub urządzenia trafiające do odbiorców komercyjnych mogą służyć także do prywatnego kopiowania. Jednocześnie system musi pozwalać obalić to domniemanie, gdy urządzenia nie są używane przez osoby fizyczne do prywatnego kopiowania albo takie użycie ma jedynie marginalne znaczenie.
Nie oznacza to, że każda sprzedaż B2B jest automatycznie wolna od opłaty. Oznacza natomiast, że rodzaj nabywcy i przeznaczenie urządzenia mogą wymagać odrębnej analizy.
Szerszy zakres
To nie dotyczy tylko nowych smartfonów i komputerów.
Nowelizacja jest dobrym momentem, żeby przyjrzeć się całemu modelowi rozliczania opłat. Podobne pytania dotyczą urządzeń i nośników, które znajdowały się w systemie już wcześniej.
Jeżeli urządzenia lub nośniki są sprzedawane albo kupowane do zastosowań biznesowych, warto przeanalizować cały model, a nie tylko nowe pozycje katalogu.
Sprzedajesz urządzenia czy je kupujesz?
Strona sprzedająca
Produkujesz lub importujesz urządzenia?
Nowy katalog może wpłynąć na sposób rozliczania znacznej części sprzedaży.
Jednocześnie przy sprzedaży B2B warto sprawdzić, czy wszystkie transakcje powinny być traktowane identycznie.
POMAGAMY USTALIĆ:
- które urządzenia i transakcje są objęte opłatami,
- jakie znaczenie ma sprzedaż B2B,
- jakie dane należy gromadzić,
- jak dokumentować określone modele sprzedaży,
- jak przygotować się do żądań OZZ,
- jak ocenić ryzyko,
- jakie stanowisko przyjąć w negocjacjach lub sporze.
Dostałeś pismo od OZZ?
Żądanie informacji lub zapłaty od organizacji zbiorowego zarządzania (OZZ) nie musi oznaczać, że zakres żądania albo sposób obliczenia opłaty należy po prostu zaakceptować.
Przed przekazaniem danych warto ustalić, czego OZZ może żądać, jakiego okresu dotyczy sprawa i jakie znaczenie ma rzeczywisty model sprzedaży urządzeń.
Porozmawiajmy o piśmie OZZStrona kupująca
Kupujesz urządzenia dla firmy?
Przy dużych zakupach IT warto sprawdzić, czy biznesowy sposób wykorzystania urządzeń może mieć znaczenie dla sposobu stosowania opłaty.
ANALIZUJEMY:
- kto będzie korzystał z urządzeń,
- do czego będą wykorzystywane,
- jak wygląda dokumentacja zakupu i wykorzystania,
- co wynika z prawa polskiego i orzecznictwa TSUE,
- czy istnieją argumenty, które można przedstawić dostawcy,
- jak uwzględnić problem w przyszłych zakupach, przetargach i umowach.
Skala ekonomiczna
Przy dużej skali warto policzyć wartość opłat.
Stawki zależą od rodzaju urządzenia lub nośnika. Dla najpopularniejszych urządzeń IT nowa stawka wynosi 1%, ale dla części urządzeń jest wyższa.
10 mln zł
netto sprzedaży urządzeń · stawka 1%
100 000 złopłat rocznie
50 mln zł
netto sprzedaży urządzeń · stawka 1%
500 000 złopłat rocznie
Przy istotnym udziale sprzedaży B2B kolejnym krokiem powinno być ustalenie, jaka część tej kwoty dotyczy urządzeń przeznaczonych do zastosowań biznesowych i jak te transakcje powinny być oceniane w świetle prawa UE.
Usługa
Copyright Levy Review
Nie zaczynamy od długiej opinii prawnej. Najpierw sprawdzamy model biznesowy, dane i skalę problemu. Następnie wskazujemy możliwe działania.
01
Dane
- rodzaje urządzeń i nośników
- wielkość sprzedaży lub zakupów
- kanały dystrybucji
- rodzaje klientów
- sposób wykorzystania sprzętu
- dostępne dokumenty
02
Analiza
- polskie regulacje
- prawo UE
- orzecznictwo TSUE
- praktyka dotycząca opłat od urządzeń i nośników
03
Opcje
- gdzie obowiązek jest jasny
- gdzie występuje ryzyko
- gdzie istnieją argumenty wymagające dalszego wykorzystania
- jakich informacji lub dokumentów brakuje
04
Strategia
- zmiana procesu
- zmiana dokumentacji
- sposób rozliczeń
- negocjacje z kontrahentem
- odpowiedź na działania OZZ
- strategia negocjacji lub sporu
Zalewski Legal
W tych sprawach sam przepis często nie wystarcza.
Zalewski Legal doradza w sprawach dotyczących opłat od urządzeń i nośników oraz reprezentuje klientów w postępowaniach wobec organizacji zbiorowego zarządzania.
Łączymy analizę prawa z przygotowaniem praktycznej strategii działania.
Postępowania wobec OZZ
Ponad 16 lat doświadczeń dotyczących żądań informacyjnych, roszczeń o zapłatę, negocjacji i sporów.
Prawo UE
Oceniamy polskie regulacje także z perspektywy orzecznictwa TSUE dotyczącego private copying levies.
Strategia
Nie kończymy pracy na stwierdzeniu, że istnieją dwa możliwe poglądy. Pomagamy ocenić ryzyko i wybrać sposób działania odpowiedni dla konkretnego biznesu.
Najczęstsze pytania
Nie. Sam fakt sprzedaży przedsiębiorcy nie daje automatycznego zwolnienia. Znaczenie może mieć konkretny model dystrybucji, przeznaczenie urządzeń oraz możliwość wykazania ich wykorzystania do innych celów niż prywatne kopiowanie.
Nie. Nowelizacja dodała te urządzenia do tabeli urządzeń podlegających opłacie, ale opłaty dotyczą także wielu innych urządzeń i nośników. Problem wykorzystania biznesowego może więc dotyczyć także np. dysków komputerowych, pendrive’ów, kart pamięci czy innych urządzeń objętych opłatami.
Nie można przyjąć takiej automatycznej zasady. Przy zakupach urządzeń przeznaczonych do zastosowań biznesowych mogą jednak istnieć argumenty prawne, które warto przeanalizować i ewentualnie wykorzystać w relacji z dostawcą.
System opłat służy finansowaniu rekompensaty związanej z kopiowaniem na użytek prywatny. W orzecznictwie TSUE wskazano, że nieróżnicujące nakładanie opłat na sprzęt nieudostępniany użytkownikom prywatnym i wyraźnie przeznaczony do innych zastosowań jest niezgodne z dyrektywą. Ocena konkretnej transakcji wymaga jednak analizy jej okoliczności.
Tak. Pomagamy zarówno przy analizie obowiązków i przygotowaniu modelu działania, jak i w przypadku żądań informacyjnych, roszczeń o zapłatę, negocjacji oraz sporów.
Tak. W zależności od sytuacji analiza może obejmować także opłaty dotyczące wcześniejszych okresów. Zakres możliwego działania zależy jednak m.in. od rodzaju roszczenia, jego wymagalności i zasad przedawnienia. Nie ma tu jednej reguły właściwej dla każdej sprawy.
Sprawdź swój model sprzedaży lub zakupów.
Jeżeli produkujesz, importujesz lub kupujesz na dużą skalę urządzenia objęte systemem opłat, możemy wstępnie ustalić, czy sposób ich wykorzystania wymaga dokładniejszej analizy.
Umów krótką rozmowęBez formalnego briefu. Na początek wystarczy krótki opis modelu działalności.
lub napisz: tomasz.zalewski@zalewski.legal
Administratorem podanych danych osobowych jest kancelaria Zalewski Legal. Dane wykorzystamy w celu obsługi Twojego zapytania, kontaktu w jego sprawie oraz, w razie potrzeby, przygotowania propozycji współpracy. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do odpowiedzi na zapytanie.
Więcej informacji o przetwarzaniu danych i przysługujących Ci prawach znajdziesz w Polityce prywatności.
